Beenweefsel
Karakteristieken:
- harde matrix: afzetting van kalkzouten in osteoide tussenstof (breekbaar!
- geen diffusie door matrix mogelijk: canaliculi
- periost en endost
- dynamsich weefsel: continue opbouw en afbraak
Functies:
- steun/bescherming
- calcium metabolisme
- vorming van bloed in beenmerg
Cellen:
- osteocyten en osteoblasten
- osteocyten in lacunae; canaliculi waarin uitlopers van osteocyten (nexus verbindingen)
- osteoclasten (macrofagen; beenmerg oorsprong)
Beenmatrix (tussenstof):
- 50% van drooggewicht is anorganisch: kalkzouten (hydroxyapatiet)
- collageen type I vezels
Vormen
- Plexiform been (immatuur, primair)
- vezels alle kanten op
- niet zo sterk
- eerst gevormde been, zowel foetaal als bij een fractuur
- lamellair bot (volwassen, secundair, vezels lamellair georiënteerd)
- lamellen rond een centraal kanaal (Havers): osteon
- sterk
- al het been bij volwassenen is lamellair
- type:
Histogenese (vorming):
- endesmale beenvorming
- beenvorming start direct in bindweefsel
- primaire beenvormingscentra ® osteoblasten ® osteoid ® verkalking ® plexiform been
- enchondrale beenvorming
- vervanging van kraakbeen
- twee fasen:
- a. hypertrofie van chondrocyten; verkalking van kraakbeenmatrix
- b. afzetting van been tegen kraakbeenresten ® plexiform been
N.B. Beide typen plexiform been (kleine beenbalkjes) worden vervangen door lamellair been
Verbening van een pijpbeentje:
1. kraakbeen
2. om diafyse: endesmaal gevormde manchet van plexiform been (® verval van kraakbeen)
3. binnendringen van periostknop
4. vorming van osteoid door osteoblasten tegen kraakbeen resten (enchondraal gevormd plexiform been)
5. naar beide epifysen toe uitbreiding van dit gebeid, voorafgegaan door uitbreiding van beenmanchet
6. onstaan van mergholte door osteoclast activiteit
7. in epifysen: secundauire botvormingscentra door binnengroeien van osteogene cellen (periostknop)
8. uitbreiding in epifysen van van enchondrale verbening ® tussen diafyse en epifyse: groeischijf (of epifysairschijf)
9. lengtegroei van pijpbeentje door interstitiele groei van kraakbeen in epifysairschijf; aan diafyse zijde vervangen
door been (enchondrale verbening) ® zones:
rustzone
proliferatie zone
zwellingszone
verkalkingszone
beenvormingszone
10. ondertussen dikte groei door endesmale (lamellaire !) beenvorming vanuit periost en beenafbraak aan endostale zijde
11. vervanging van endesmaal en enchondraal gevormd plexiform been door lamellair been
Voor dynamiek van beenweefsel/osteoporose klik hier